ترتب از دیدگاه محقق نایینی و آثار فقهی مترتب بر آن

ترتب از دیدگاه محقق نایینی و آثار فقهی مترتب بر آن

ترتب از دیدگاه محقق نایینی و آثار فقهی مترتب بر آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده: صادق قائمی منش-دانش‌آموخته سطح چهار حوزه علمیه قم، مدرّس سطوح عالی حوزه علمیه قم

چکیده
از مباحث مهم علم اصول که آثار فراوانی بر آن بار شده، بحث ترتب است و نخستین بار توسط محقق کرکی طرح شد؛ سپس محققان بعد از ایشان به آن پرداختند. در امکان ترتب، یعنی امکان به فعلیت‌رسیدن امرِ به مهم در صورت عصیان امر به اهم؛ اختلاف دیدگاه وجود دارد؛ برخی قائل به امتناع و عده‌ای قائل به امکان آن شده‌اند. از کسانی که دیدگاه دوم را اختیار کرده و بر امکان ترتب، برهان اقامه کرده‌‌اند، محقق نایینی است. ایشان بعد تنقیح وتشریح دقیق محلّ نزاع و تبیین آن و اینکه منشأ تزاحم بین امر به اهم و امر به مهم، اطلاق آن دو است نه اصل دو خطاب، می‌فرماید که اگر لازمه ترتب، طلب جمع بین ضدین باشد – چنانچه قائلان به امتناع، توهّم کرده‌اند- استحاله و امتناع ترتب، بدیهی و ضروری است؛ زیرا مکلّف قادر بر امتثال ضدین در یک زمان نیست؛ امّا اینگونه نیست، بلکه لازمه‌اش، جمع بین ضدین است که با مشروط کردن امر به مهم به ترک امر به اهم و مترتب‌کردن امر به مهم بر ترک امر به اهم، بر طرف می‌شود. در این نوشتار، نخست ادلّه قائلان به امتناع ترتب نقل شده؛ سپس برهان محقق نایینی بر امکان ترتب و نقد ادلّه مخالفان، تشریح و تبیین شده و در پایان، بعد از نقل اشکال‌ها بر برهان محقق نایینی و نقد آنها، دیدگاه ایشان ترجیح داده شده است؛ زیرا به باور نگارنده، ادلّه محقق نایینی بر امکان ترتب، اقوی است. در پایان به برخی از ثمره‌های فقهی مترتب برمسأله ترتب اشاره شده است.

دانلود فایل pdf : ترتب از دیدگاه محقق نایینی و آثار فقهی مترتب بر آن

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به مرکز حفظ و نشر آثار آیت الله میرزای نائینی است .